Maliny: sezon przyspiesza pod osłonami, a plantacje gruntowe wchodzą w zbiory po trudnej wiośnie

Na rynku malin wyraźnie widać przesunięcie w stronę wcześniejszej i bardziej kontrolowanej produkcji pod osłonami. W tunelach rozpoczęły się już pierwsze zbiory, a wraz z nimi pojawił się także strumień owoców kierowany do przetwórstwa jako odsort z produkcji deserowej. To ważny sygnał: rosnąca skala upraw tunelowych zaczyna wpływać nie tylko na segment świeżego rynku, ale również na zaopatrzenie mroźni już na początku sezonu.

Grunt startuje, ale nie w pełnej sile

Pierwsze dostawy malin przemysłowych z gruntu już trafiają do skupu, jednak na razie są to partie stosunkowo nieduże. W rejonach tradycyjnie silnych w produkcji malin, m.in. w powiatach opolskim i kraśnickim, zbiory wejdą w pełniejszą fazę w najbliższym czasie. Wszystko wskazuje na to, że podaż z gruntu będzie szybko narastała, ale jej dynamika pozostanie zależna od lokalnej kondycji plantacji.

Plantacje malin letnich weszły w fazę kwitnienia po chłodnej wiośnie i lokalnych przymrozkach z końca kwietnia oraz początku maja. W wielu gospodarstwach obserwowano osłabienie roślin, uszkodzenia wiązek przewodzących, zahamowany rozwój kwiatostanów oraz nierównomierny wzrost pędów. To oznacza, że w części upraw potencjał plonowania został już ograniczony, a sezon gruntowy będzie bardziej zróżnicowany jakościowo i ilościowo niż w latach o łagodniejszym przebiegu wiosny.

Ochrona roślin będzie decydowała o jakości podaży

Początek zbiorów w tunelach ujawnił presję chorób i szkodników, w tym grzybów sadzakowych, kwieciaka oraz szarej pleśni. W kolejnych tygodniach znaczenie ochrony będzie rosło, ponieważ plantatorzy będą jednocześnie walczyć o utrzymanie jakości owoców deserowych i o ograniczenie strat w plonie. Przy wysokiej wilgotności oraz zagęszczeniu produkcji pod osłonami presja patogenów pozostanie jednym z głównych czynników ryzyka.

W uprawach polowych priorytetem będzie regeneracja roślin po stresach wiosennych i utrzymanie potencjału plonotwórczego. Technologie biostymulacji, poprawy ukorzenienia i prowadzenia roślin w systemie wydłużonego owocowania zyskują na znaczeniu, ponieważ producenci coraz częściej dążą do stabilizacji podaży i utrzymania produkcji aż do jesieni.

Uprawy tunelowe wzmacniają pozycję maliny deserowej

Duże zainteresowanie producentów nowoczesnymi technologiami uprawy malin deserowych pod osłonami potwierdza kierunek zmian w polskim sektorze. Plantatorzy inwestują w systemy pozwalające lepiej kontrolować jakość, termin zbioru i ciągłość dostaw. W praktyce oznacza to dalsze wydłużanie sezonu oraz większą przewidywalność podaży dla rynku świeżego.

Ten trend będzie się umacniał. Malina deserowa coraz wyraźniej dzieli się na produkcję wysokiej jakości, prowadzoną w intensywnych systemach, oraz produkcję polową, bardziej narażoną na wahania pogodowe. W nadchodzących sezonach przewagę będą budować gospodarstwa zdolne do utrzymania ciągłości zbiorów, powtarzalnej jakości i sprawnego zagospodarowania owoców niespełniających wymagań rynku deserowego.

Przetwórstwo dostaje surowiec wcześniej

Rozpoczęcie skupu malin przemysłowych z odsortu tunelowego pokazuje, że sezon dla przetwórstwa zaczyna się wcześniej niż tradycyjny szczyt zbiorów gruntowych. Dla mroźni oznacza to wcześniejszy dostęp do surowca, choć nie zawsze najwyższej klasy. Dla producentów tunelowych jest to natomiast dodatkowy kanał zagospodarowania owoców poza standardem deserowym.

W kolejnych tygodniach udział malin gruntowych w podaży przemysłowej będzie szybko rósł. Jednocześnie jakość surowca będzie nierówna, bo część plantacji weszła w sezon osłabiona po stresach pogodowych. Rynek przetwórczy będzie więc koncentrował się nie tylko na wolumenie, ale także na selekcji jakościowej i stabilności dostaw.

Kontekst międzynarodowy: rośnie konkurencja w owocach jagodowych

Na Ukrainie widać przesunięcie produkcji jagodowej w stronę owoców kierowanych pod przetwórstwo i eksport. Powierzchnia pełnoowocujących upraw malin i jeżyn wzrosła tam w ostatnich dwóch latach z 4,5 tys. ha do 4,9 tys. ha, czyli o około 9 proc. To sygnał, że w regionie będzie przybywać surowca konkurującego przede wszystkim w segmencie mrożenia i eksportu.

W Serbii, jednym z ważnych graczy na rynku malin, przed sezonem widoczne jest bardzo duże zapotrzebowanie na pracowników do zbiorów. Napięcia wokół dostępności siły roboczej będą wpływały na tempo zbiorów i organizację podaży. Z kolei na rynku włoskim sezon owoców jagodowych wszedł w intensywną fazę przy wysokich wolumenach i rozdrobnionej ofercie, co potwierdza szeroki wzrost podaży berries w Europie.

Dla Polski kluczowe znaczenie będzie miała sytuacja w segmencie mrożonych malin. Rosnący areał na Ukrainie i stabilna pozycja Serbii oznaczają, że konkurencja eksportowa w przetwórstwie pozostanie silna. Jednocześnie rozwój zastosowania owoców jagodowych jako składników w przemyśle spożywczym wzmacnia długoterminowy popyt na maliny, nie tylko w kanale świeżym, ale również w mrożeniu, koncentratach, dodatkach i półproduktach.

Prognoza na najbliższe tygodnie

W Polsce podaż malin będzie systematycznie rosła wraz z wejściem w pełnię zbiorów gruntowych. Najszybciej zwiększy się dostępność malin przemysłowych, natomiast w segmencie deserowym przewagę utrzymają plantacje tunelowe, zdolne do dostarczania bardziej wyrównanego owocu. Różnice między gospodarstwami będą duże, bo o wyniku sezonu zadecydują skutki wiosennych uszkodzeń, presja chorób oraz skuteczność ochrony.

W dalszej części sezonu rynek pozostanie mocno selektywny jakościowo. Maliny z dobrze prowadzonych upraw pod osłonami będą stabilizowały ofertę deserową, natomiast owoce z plantacji osłabionych trafią w większym stopniu do przetwórstwa. Wszystko wskazuje na sezon o rosnącej podaży, ale bez pełnej jednorodności plonu i jakości. To będzie sprzyjało producentom, którzy mają kontrolę nad technologią, terminem zbioru i kanałami sprzedaży.